گزارشي از مراسم اختتاميه دومين جشنواره تصويرگري كتاب درسي
همه چيز براي شروع يك پايان
محمدحسين ديزجي
• در جمع صميمي يلدا شب ما، كساني حضور داشتند كه چند دهه از عمر پربركت خويش را حرف كتاب ، كودك و تصوير كرده بودند.
***
• مهندس نويد معاون وزير و رئيس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي : اين جشنواره براساس قابليتهاي جوان امروز طراحي شده و خوشبختانه استقبال خوب تصويرگران، فرصتي را براي ما فراهم آورده تا بدانيم برگزاري اين جشنواره، پايان راه نيست.
***
• گردهم آمدن ما در طولانيترين شب سال، همان خاصيت شب يلدايي را داشت. از محمودجواديپور كه پير ميدان دار اين عرصه است تا هنرآموزان جوان نقاشي و تصويرگري هم آمده بودند. هر طرف كه سرميچرخاندي، چهرهاي آشنا مهمان چشمان شما بود.
***
در نقطهي آغاز طولانيترين شب خاطره، برخلاف قديميها و بزرگترها كه دور كرسي مادربزرگ جمع ميشدند، ما در يك فضاي كلاسيك و روي صندليهاي نرم و راحت سينما فلسطين پايتخت با هم قرار داشتيم. با هر ستارهاي كه خود را در آسمان شب آفتابي ميكرد، چند نفر از آنها كه دلشان را با كودك، تصوير و فرداي روشني او گرهزده بودند، به جمع ما اضافه ميشدند. بعضيها تنها و بعضيها همراه داشتند. در جمع صميمي يلدا شب ما، كساني حضور داشتند كه چند دهه از عمر پربركت خويش را صرف كتاب، كودك و تصوير كرده بودند. جماعتي از اهل هنر كه شايد هر كدام به نسلي خاص تعلق داشتند به پشتي صندليها تكيه زده بودند و لحظه ها و دقيقهها را ميشمردند. از روي قصد يا حسن تصادف، بهترين شب را براي قدرداني و سپاسگذاري انتخاب كرده بودند. همه چيز براي شروع يك پايان و قدم نهادن در راه طولاني پيش رو، مهيا بود.
گاهي در طول 365 روز سال، كمتر از تعداد انگشتان يك دست براي اهل خانواده و بستگان، فرصت ديدار دسته جمعي حاصل ميشود. اين خاصيت يلداست كه همه را دور كرسي مادربزرگ جمع ميكند و آن شب را به شب خاطره مبدل ميسازد. اين گردهم آمدن ما هم در طولانيترين شب سال، همان خاصيت شب يلدايي را داشت. از محمود جواديپور كه پير ميداندار اين عرصه است تا دانشجويان و هنرآموزان جوان صفحهي نقاشي و تصويرگري، همه آمده بودند. هر طرف كه سر ميچرخانديد، چهرهاي آشنا، مهمان چشمهاي شما بود. پرويز كلانتري، صادق صندوقي، محمدحسين تهراني، جمالالدين اكرمي نمونهاي از جمع مهمانان شب يلدايي ما بودند.
درست مثل قديم كه مادربزرگها تا رسيدن همه بچهها، نوهها و نتيجهها صبر را پيشه ميساختند و بعد قصه را آغاز ميكردند، برنامهي اختتاميهي دومين جشنوارهي تصويرگري كتاب درسي هم با اندكي تأمل آغاز شد. گرچه از همان ابتدا همهي دست اندركاران و مهمانان كارت دعوت به دست حضور داشتند، اما مسئولان برگزاري ترجيح دادند كمي درنگ نمايند تا اگر در راه ماندهاي هست، او هم در آغاز باشد و و همه در كنار هم قصه شيرين كودك، تصوير و كتاب درسي را بخوانيم و بشنويم و لذت ببريم.
سرانجام رأس ساعت 30/17 مراسم شب يلدايي خانوادهي تصويرگري كتاب درسي ايران با صداي دلنشين كريم منصوري، قاري ممتاز و برجسته كشورمان آغاز شد. در هر مراسمي كه قرآن تلاوت ميشود، اكثر حاضران سر به زير دارند و انديشه ميكنند. حال آنكه اين بار قريب به اتفاق جمع حاضر، چشم به پرده سينما فلسطين دوخته بودند. چون با تصوير و تصويرگري انس و الفتي داشتند، آنچه از كلام وحي با گوش جان ميشنيدند، با چشم دل هم نظاره ميكردند و انديشهي خويش، پيوندي ميان آن برقرار ميساختند. سرود ملي كشورمان هم در همان قالب ويدئو كليپ ارائه شد. آنگاه مجري با جملاتي از متن كتابهاي درسي آغاز كرد. از همان متنهايي خواند كه تصويرگران شركت كننده در جشنواره خوانده بودند و براي آن با تكنيكهاي مختلف تصويرسازي كرده بودند. او از آريو برزن سخني به ميان آورد. از مناجات نامه خواجه عبداللـه انصاري، جملاتي با حاضران در ميان گذاشت و سپس جمع را به تماشاي فيلم كوتاهي از روند شكل گيري جشنوارهي دوم از آغاز تا لحظهي اختتاميه در محل سينما فلسطين دعوت كرد. براي آن ها كه شايد از برخي فعاليتهاي جشنواره مطلع بودند و اطلاعاتي از فراز و فرود آن نداشتند، تماشاي اين فيلم 12 دقيقهاي بهترين فرصت بود. از فراخوان و دستهبندي آثار گرفته تا مراسم داوري، نمايشگاه، تجليل از پيش كسوتان و نشست تصويرگران كتابهاي درسي، همه و همه در اين دقايق به زيبايي عرضه شده بود. تصوير با ديدن همراه است. مهارت ديدن و خوب ديدن در تصوير و تصويرگري بسيار اهميت دارد. بخشي از تلاش جشنواره صرف تأكيد بر خوب نگاه كردن به تصاوير ميشود. همه بايد خوب ديدن را تمرين كنيم و به ديگران هم ياد بدهيم تا نيكو ببينند و به قضاوت بنشينند. مجري در ادامه از مهندس مهدي نويد معاون وزير و رئيس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش دعوت كرد تا با حاضران از آنچه در دل دارد، سخني بر زبان آورد.
مهندس مهدي نويد هم با سپاس از برنامهريزان و برگزار كنندگان جشنواره و همه تصويرگراني كه به فراخوان پاسخ مثبت داده بودند آغاز كرد. او اين نشست را صرفاً يك گردهمايي اهل هنر ندانست و گفت: اين يك مشاركت در راه تحقيق و سامان دهي پروژهي بزرگ ملي كتاب هاي درسي به شمار ميرود. پروژهي مطلوب سازي كتب درسي و پروژهي ملي بهينه سازي فرآيند توليد كتابهاي درسي، يكي از كارهاي بسيار بزرگ در آموزش و پرورش كشور ماست. وقتي سخني از توسعه به ميان مي آيد، ذهنها معطوف نيروي انساني ميشود و در عرصهي نيروي انساني نقطه عطف، آموزش و پرورش است. اگر نسل امروز كه شهروندان فردا هستند مهارتهاي لازم براي زندگي مطلوب در آينده را پيدا كنند، توسعه اتفاق ميافتد. توسعه توسط انسانهاي توسعه يافته محقق ميشود و ابزارها و اتفاقات در اين عرصه در وهلهي بعد از نظر اهميت قرار دارند. اگر ميخواهيم در دنياي آينده داراي يك زندگي با نشاط باشيم و در هسته مركزي جامعهي جهاني قرار بگيريم، بايد همگي به سهم خود مشاركت كنيم.
معاون وزير آموزش و پرورش در ادامه تأكيد كرد همهي عناصر پيدا و پنهان آموزش و پرورش بايد بهينه شود تا آموزش و پرورش به نقطهي مطلوب برسد. اگر در اين عرصه معلم را عنصر اصلي قلمداد كنيم، برنامهي درسي، مديريت، ارزشيابي، تدريس، فضاهاي فيز يكي و كتاب درسي را هم بايد مد نظر قرار دهيم. براي بهينه سازي كتاب درسي هم بايد به تصويرگري هم عنايت ويژه داشت.
وي همچنين افزود: بازسازي و بازمهندسي همهي عوامل مؤثر در تعليم و تربيت، بحث امروز مديريت آموزش و پرورش است. ما در سازمان پژوهش هم مصمم هستيم با استفاده از همهي تجربهها و توانمنديها بهره بگيريم تا بهينه سازي كتب درسي به نحو مطلوب محقق شود.
مهندس نويد همچين خبر از مراسم تجليل از مؤلفان كتب درسي در قالب يك جشنواره در آيندهي نزديك را داد و گفت: در كنار مؤلف كه در توليد محتواي كتاب يك عنصر مؤثر محسوب ميشود، تصويرسازان هم عنصري مهم هستند كه شايد نقش آن ها تا امروز كمتر ديده شده است. خوشبختانه تصويرگري در كشور ما از قدمت طولاني برخوردار است. سنگ نوشتهها و كتيبههاي يافت شده، خود بهترين گواه بر اين ادعاست.
آنگاه وي به جلوههايي از تاريخ تصويرگري در كتابهاي درسي ايران در سالهاي مختلف اشاره كرد و قابليتهاي نسل جوان امروز در اين عرصه را مورد ستايش قرار داد وگفت: اين جشنواره براساس قابليتهاي نسل جوان امروز طراحي شده و خوشبختانه استقبال خوب تصويرگران، فرصتي را براي ما فراهم آورده تا بدانيم برگزاري اين جشنواره، پايان راه نيست. جشنوارهي تصويرگري كتاب درسي منجر به شناسايي هنرمنداني شد كه اميدواريم بتوانيم از وجود آنان در طول سال به نحو مطلوب بهره بگيريم. در جشنوارهي اول، ما افرادي را شناسايي كرديم كه در طي سال از آنان در پروژهها استفاده كرديم. آنان امروز جزو همكاران ما محسوب ميشوند.
رئيس سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي در خاتمه از همهي صاحب نظران ، مؤلفان و تصويرگران دعوت كرد تا پروژهي كتابهاي درسي را به عنوان يك پروژهي ملي نگاه كنند و با آن همراه و همگام باشند. اين سازمان بنا دارد در آينه، با استفاده از نظرات همه صاحب نظران، كارشناسان، مؤلفان و تصويرگران كتابهاي درسي متعدد براي هر پايه توليد كند به طوري كه بتوان براي هر اقليم از اين كشور كتاب خاصي داشت تا معلمان براساس نياز خود كتابها را براي تدريس انتخاب كنند.
سپس در ادامه، تصاوير ديگري از جشنواره كه در راستاي جمله ” چون به كودكان ميانديشيم با هم همراه شويم. “ تهيه شده بود، به نمايش درآمد. هر بار كه مجري پشت تريبون قرار ميگرفت از مجموعه متنهاي كتابهاي درسي كه براي آنها تصويرسازي شده بود را براي حاضران قرآئت ميكرد.
سرانجام نوبت به مراسم اهدا جوايز رسيد. اين بار مجري، جاي خود را به جمالالدين اكرمي سپرد تا مطابق برنامه، برگزيدگان و منتخبان دورهي دوم جشنوارهي تصويرگري كتابهاي درسي را فرا بخواند و جوايز، هدايا، لوح و تنديس جشنواره به آنان اهدا شود. ابتدا مهندس مهدي نويد معاون وزير آموزش و پرورش، سيداحمد حسيني مدير كل چاپ و توزيع كتب درسي، پرويز كلانتري نمايندهي هيأت داوران، محبت اله همتي دبير جشنواره و مهندس ايرج حسابي، فرزند پروفسور محمود حسابي پدر فيزيك نوين ايران به روي سن فرا خوانده شدند. سپس جمالالدين اكرمي برگزيدگان اين دوره را يك به يك فرا خواند و آنان نيز هدايا و جوايز خود را دريافت كردند.
در نهايت، طولانيترين شب سال براي جمعي از خانوادهي بزرگ تصويرگري كتابهاي درسي ايران شبي ماندگار شد. ما اين شب را از آن جهت ارج مينهيم كه طلوع آفتاب فرداي كودك و تصوير در كتابهاي درسي خود را در دل آن ميبينيم. سرانجام آفتاب طلوع خواهد كرد اما چه كنيم كه صبر ما كوتاه است.
(1)- اسامي تمامي برگزيدگان و منتخبان اين دوره از جشنواره به طور مستقل در سايت مصور آمده است.
www. Mosavar. com
